2002, 100 min
Zemsta
Reżyseria: Andrzej Wajda
Scenariusz: Andrzej Wajda, na podstawie komedii Aleksandra Fredry
Zdjęcia: Paweł Edelman
Muzyka: Wojciech Kilar
Scenografia: Magdalen Dipont, Tadeusz Kosarewicz
Obsada: Roman Polański, Janusz Gajos, Andrzej Seweryn, Daniel Olbrychski
Agata Buzek, Rafał Królikowski, Katarzyna Figura
Najbardziej znana komedia Aleksandra Fredry, której niebanalna historia porusza i śmieszy kolejne pokolenia. Komedia utrwalona w tradycji jako zaciekły spór dwu sąsiadów, śmiertelnych wrogów, kończy się szczęśliwie małżeństwem ich dzieci. Aleksander Fredro pomysł "Zemsty" zaczerpnął z akt XVII-wiecznego procesu toczonego przez 30 lat przez Jana Skotnickiego i Piotra Firleja, właścicieli zamku w Odrzykoniu. W 1828 r. Odrzykoń stał się własnością Fredry (po ślubie z Zofią Skarbkową) i w ten sposób wpadły w ręce pisarza dokumenty dawnego konfliktu. Fredrze nie chodziło jednak o odtworzenie XVII-wiecznej historii. W pierwszym zamyśle "Zemsta" miała być sztuką współczesną. W późniejszej redakcji akcja sztuki została cofnięta w czasie. Tematem komedii, która powstała w latach 1832-33, jest spór o mur graniczny, a w zasadzie o zamek, do którego prawo roszczą sobie Cześnik i Rejent. Fredro stworzył galerie szlacheckich bohaterów będących reprezentantami różnych formacji kulturowych. Są zarówno postaci z czasów saskich (Cześnik, Dyndalski, Rejent), jak i typowe sylwetki epoki stanisławowskiej (Papkin, Podstolina). Pisarz ukazał również bohaterów preromantycznych skłonnych do nadmiernej egzaltacji, zdolnych do wielkiej miłości i opornych wobec woli opiekunów (Wacław, Klara).
Fotografie:
http://www.mge.tv/en/english/revenge_gallery.html
Fragmenty filmu:
Andrzej Wajda
Ur. 1926
Andrzej Wajda jest żywą legendą polskiego kina. Po imponującym sukcesie ekranizacji poematu Adama Mickiewicza Pan Tadeusz, którą obejrzało w polskich kinach ponad sześć milionów widzów, wybitny reżyser Andrzej Wajda, laureat przyznanego mu w 2000 roku Oscara za całokształt twórczości, sfilmował Zemstę Aleksandra Fredry.
Te napisane w tym samym czasie dwa arcydzieła polskiej literatury
dzieli wszystko – mówi Wajda. Powstały na emigracji
"Pan Tadeusz" karmi się głównie tęsknotą za
utraconą krainą wolności. "Zemsta", napisana w kraju –
ostrym, ironicznym stylem, choć chyba najpiękniejszym polskim
językiem – daje obraz tych cech narodowych, które stawały się
tylekroć przyczyną naszych narodowych nieszczęść. Tak
właśnie zobaczeni bohaterowie "Zemsty" są przedmiotem
mojego zainteresowania. Utwór ten przeniosłem na ekran niemal w
całości, bez żadnych przeinaczeń. Uważam jednak,
że dzisiaj, gdy widzimy wokół nas tę brutalność w
polityce i stosunkach międzyludzkich, mam prawo doszukiwać się w
"Zemście" kwintesencji polskiego charakteru narodowego. W czym
objawia się ten "polski charakter"? W podejrzliwości,
nieufności wobec drugiego człowieka, w niechęci do
zaakceptowania odmiennego punktu widzenia. Te wady posiadają dwaj
główni antagoniści z "Zemsty" – zamknięci w ciasnym
świecie własnych interesów, nieskorzy do porozumienia. Ów sławny
mur graniczny, który ich rozdziela, nie jest murem jedynie w materialnym
znaczeniu, ale barierą mentalną, którą najdobitniej
akcentują słowa Cześnika:
.../ Wprzódy w morzu
wyschnie woda,
nim tu u nas będzie zgoda /.../.
Wprawdzie w końcu
dochodzi między Cześnikiem a Rejentem do zgody, ale poniekąd
wymuszonej, a więc zapewne kruchej: konflikt może w każdej
chwili wybuchnąć na nowo
– przestrzega reżyser.
To prawda – dodaje Andrzej Wajda – że my wszyscy, w tym i
ja, czekamy na polski film współczesny. Jednakże oglądanie
przeszłości nie musi być ucieczką od rzeczywistości. W
naszej literaturze zawarta jest nasza polska dusza, dlatego nie traktuję
"Zemsty" jako filmu, który nakręciłem w oczekiwaniu na
scenariusz mówiący o współczesności. "Zemsta" to
zadanie samo w sobie, niezwykłe, porywające i film bardzo
współczesny!
Filmografia
1950 Zły chłopiec
1951 Ceramika ilzecka
1952 Kiedy ty śpisz
1955 Pokolenie
Idę do słońca
1957 Kanal
1958 Popioł i diament
1959 Lotna
1960 Niewinni czarodzieje
1961 Powiatowa Lady Makbet
Samson
1962 Miłość dwudziestolatków
1965 Popioły
1967 Vrata raja
1968 Przekładaniec (TV)
1969 Wszystko na sprzedaż
Polowanie na muchy
1970 Brzezina
Krajobraz po bitwie
1972 Wesele
Pilatus und andere – ein Film fur Karfreitag (TV)
1974 Ziemia Obiecana
1976 Smuga cienia
1977 Umarła klasa (TV)
Człowiek z marmuru
1978 Zaproszenie do wnętrza
1979 Panny z Wilka
Dyrygent
Bez znieczulenia
Pogoda domu niechaj będzie z Tobą...
1980 Z biegiem lat, z biegien dni... (serial TV)
1981 Człowiek z żelaza
1982 Danton
1983 Eine Liebe in Deutschland
1986 Kronika wypadków miłosnych
1988 Les Possedes
Francais vus par…, Les (serial TV)
1990 Korczak
1993 Pierścionek z orłem w koronie
1994 Nastasja
1995 Wielki tydzień
1996 Panna Nikt
1999 Pan Tadeusz
2000 Wyrok na Franciszka Klosa (TV)
2002 Broken Silence (serial TV)
Zemsta
„Zemsta” wyświetlana dzięki uprzejmości MGE i Vision Films